Skip to main content
Oder Slovenian Performing Arts Portal
Encyclopedia

Vistini i lagi

Studentski zbor, 1. 9. 1976

Access to this article is restricted

Some content is only available to users with approved access due to copyright protection.

  • Apply for access

    Access to the materials will be granted for 30 days.

    Fill in the application
  • I already have access

    Log in with the password you have chosen.

    Log in
VISTINI I LAGI XXIII FESTIVAL NA JUGOSLOVENSKIOT IGRAN FILM VO PULA Ako HHІІІ-ot festival vo Pula trebaše da ni gi otkrie momentnite dostignuvanja na jugoslovenskiot igran film, toj toa sekako nedvosmisleno go stori, stavajќi gi vistinskite vrednosti na pobedničkiot tron i razotkrivajќi gi site zabludi i neznaenje na dobar del od onie avtori, a koi za žal, sepak, go sočinuvaa mnozinstvoto, koi na koj znae kakov način se zdobile so doverba kaj finansierite na ovaa naša, sè ušte nedovolno samoupravno organizirana kinematografija. So toa ovoj tradicionalen festival ja odigra svojata edinstveno možna uloga na arbiter, alarmirajќi gi onie institucii i opštestveni sili koi možat i moraat da vnesat red vo haosot na filmskata produkcija, što evidentno vladee vo nekoi naši proizvodni centri. Žirito e vistinskiot pobednik Organizatorot na ovoj festival ili potočno rečeno, vo ovoj slučaj mala filmska priredba, napravija sè i ovaa godina da ne otstapat od programot, pa pristignatite šesnaeset filmovi gi rasteglija vo predvidenite osum festivalski denovi. Vo taa smisla ovie iskusni luѓe napravija i eden čekor bez presedan vo poslednite petnaeset godini; tie ja izbrišaa granicata pomeѓu filmovite vo oficijalna konkurencija i delata koi ќe trebaše da se prikažat vo informativniot del. So toa mnogubrojnite lovci na skandali izgubija eden do sega nepresušen izvor na nedorazbiranja a publikata šansa da vidi sè i na sebe svojstven način da oceni sè. Pette golemi nositeli na vistinskoto tvoreštvo Umetničkite vrednosti na domašniot film od sezonata 75/76 možat da se ocenat od različni pozicii. No sekogaš paѓa vo oči tematskata ednoličnost, kliširanosta vo tehničkiot priod, nestručno napravenite scenarija. Pette najvredni ostvaruvanja na ovogodišnata Pula („Idealist“ na Pretnar, „Najdolgiot pat" na Gapo, „Selskata buna" na Mimica, „Pomeѓu stravot i dolžnosta" na Duletiќ i „Čuvarot na plažata vo zimskiot period" na Paskaljeviќ) bea golemi tokmu po invencijata što ja donesoa vo domenot na temata, realizacijata i scenarističkata podloga. Ottuka ne e čudo što mladiot Paskaljeviќ so dopadlivosta na novoto vo svojata režiska koncepcija, so šarmot na nevidenoto se najde pred eden takov doajen na filmskata režija kako što e Bulaiќ. Ili da go zememe primerot so dosega najzreloto ostvaruvanje na Branko Gapo, „Najdolgiot pat“, koj vizuelno nudi mnogu za antologijata na jugoslovenskiot film i koj e postaven na nivo na prikažuvanje vo prostorot a ne isklučivo na nivo na prikažuvanje vo vremeto, kako što obično mu se servira na gledačot. Gapoviot film e i delo na atmosfera, na mirno, rezonirano vodenje niz materijata, koe, od patuvanjeto na grupa zarobenici vo Mala Azija, sozdava sudir na dve kulturi, na dva stremeža koi se razbivaat vrz apsurdot na odminatoto. Pretnaroviot "Idealist" e sekako edinstveno delo na Festivalot koe može da pretrpi dramaturška vivisekcija a pri toa da ne može ništo da mu bide zabeležano. Ednostavno, se raboti za tolku prefinet, profesionalen pristap kon edna literaturna tema, što začuduva kako nekolku nedeli posle negovoto proglasuvanje za pobednik, dobar del od akreditiranite novinari gajat iznenadenost i postojano ja iznesuvaat na videloto „zastarenosta“ na temata i niza slični zabeleški bez realno pokritie. Se razbira, sè si imaše svoja pozadina — del od pečatot odnapred go proglasi za najdobar „Čuvarot na plažata" i sekoj drug film što žirito ќe go staveše pred nivniot milenik trebaše da bide odnapred kamenuvan. „Čuvarot na plažata" e simpatično delo, no porakite na Pretnaroviot film ne ќe izgubat ništo od svojata aktuelnost ni po nekolku veka. Očigledno e deka nekoi novinari nemaat trpelivost dijalektički da ja ocenuvaat sovremenosta na nekoja tema, a toa ja vloši atmosferata na Festivalot. Ponekogaš e navistina neprijatno da se bide pobednik. Filmot na slovenečkiot sineast Duletiќ, koj sè ušte ne navlegol vo svojata zrela faza (zad nego se tri dela), svojata narativnost ja baziraše vrz težinata na molčenjeto i retko videniot plastičen izraz na protagonistkata Marieta Gregorač. Možebi reduciranite dijalozi go pravat deloto nedovolno komunikativno, no kako režiski koncept i kako subjektivno viduvanje na NOV, „Pomeѓu stravot i dolžnosta" e najseriozen kandidat za naš pretstavnik na nekoj od stranskite festivali. So vremenska vokacija vo priodot ne mu nedostasuva i na Mimica, čij najnov film „Selanskata buna“ se obiduva da go sogleda otporot na narodot vo eden kontinuitet, no koj ne uspeva do kraj da gi izbegne site zamki na spektakularnosta. Na granicata na triumfot Vo grupata filmovi so soliden sreden domet treba da se vbrojat tri ostvaruvanja — Baueroviot "Salaš vo Mali Rit", "Vozot vo sneg" na Mate Relja i Bulaiќeviot „Atentat", kogo skopskata publika veќe imaše možnost da go vidi i po povod čija premiera našiot vesnik veќe dade poširoka recenzija. Što se odnesuva do „Salaš...“ nedvojbeno treba da se istakne naporot na avtorot da bide koncizen vo akcijata za smetka na siže-to, što od filmot sozdava prikazna koja na naše zadovolstvo dolgo, no tečno se odmotuva, koja celosno e zavrtena kon ličnostite, i koja svojata originalnost ja postignuva vrz sugestivnosta na karakterite. Sličen e i priodot na avtorot na ,,Vozot vo sneg", no tuka se raboti za delo koe e nameneto na gledači koi ne navršile deset godini. I toa e sè što zaslužuvaše da bide videno na festivalot, a očevidno do brojot šesnaeset ostanuvaat ušte mnogu proekti. SAMO NEKOLKU OSTVARUVANJA GI ZADOVOLIJA KRITERIUMITE LOŠITE FILMOVI SE ODRAZ NA HAOTIČNATA SOSTOJBA VO JUGOSLOVENSKIOT FILM Nema sredstva ili ... „Naivko" na Živanoviќ, Iliќeviot „Vagon za spienje“, „Vrvovite na Zelengora" na Velimiroviќ (edinstvenata greška na žirito e dodeluvanjeto na prvata nagrada za scenario na ovoj film), „Vojnikovata ljubov“ na Sveto Pavloviќ, „Pavle Pleša" na grupa avtori, „Četiri denovi do smrtta“ na Jokiќ i „Beli trevi" na Boštjan Hladnik, katastrofalno go namaluvaat nivoto na Festivalot i samo pottiknuvaat razgovor za toa kade i kako se frlaat opštestvenite sredstva, zašto site pogore nabroeni učesnici na Pula se karakteriziraat so nemoќta na nivnite tvorci da ni se nametnat kako doživuvanje. Nekoi od niv, kako „Go poznavate li Pavle Pleša“ i „Beli trevi“ se filmovi čii obidi da ni se pretstavat kako dokumenti na sovremenosta treba da se pozdravat, no samo kako namera čija retorika e seriozno poednostavena za da ima vrednost. Kaj "Pleša“ se sreќavame so nedokompletirana režiserska vizija, koja sama po sebe kolku što može da ni dade uvid za nekoi permanentni problemi na našeto opštestvo, tolku i može da ne oddaleči od niv so svojata plitka senzibilnost. Kaj Hladnikovite „Beli trevi" vizijata e pojasna blagodarejќi na eden obid za simboličko pretstavuvanje na sudirot selo - grad, a postoi i prirodno nadovrzuvanje na slučkite, no avtorot se plašel da mu dodade na deloto nekoja vizuelna svežina (ili tekstualna, konečno), pa filmot stanuva opasno monoton i deluva kako nešto videno. Taka i onie vistini do koi se dopiraat ovie dve dela možat da deluvaat i kako nevistini, bidejќi realizacijata nepromisleno odbegnala da gi konfrontira tie dve nešta, dozvoluvajќi odnapred da go vidime krajot. Meѓutoa, vistinite i lagite na jugoslovenskata produkcija ne smeat da se gledaat vo ogledaloto na uspehot ili neuspehot na poedini dela, tuku vo kompletnata slika koja ja nudat za filmskoto proizvodstvo kaj nas. Dodeka uspesite na „Vardar-film" i „Viba-film“ se sigurno rezultat na konsolidacijata na ovie dve kuќi, na nivnata podolgoročna politika, dotogaš poluuspehot na ostanatite proizveduvači e rezultat na nivnata docna ili nikakva prestruktuiranost. Bidejќi, kako može da se sluči cela niza filmski studija so stotina službenici koi cela godina dobivaat ličen dohod, da nemaat svoj pretstavnik vo Pula. Kako tie organizacii ja objasnuvaat svojata egzistencija? Dali so toa što meѓu sebe sozdavaat nekakvi si koprodukcioni filmovi so somnitelna vrednost, koi ponekogaš ja navreduvaat inteligencijata i vkusot na publikata.

This article has not been reviewed yet.

Report a problem to oder@slogi.si.